تاثیر فرهنگ مهدویت بر فرهنگ ایثار و شهادت

فرهنگ مهدویت، فرهنگی است بسیار غنی که از دیرباز تاکنون در حوادث مختلفی خودنمایی کرده است. یکی از حوادثی که فرهنگ مهدویت در آن نقش اساسی داشتند، قیام ملت ایران به رهبری امام خمینی رحمه الله علیه می‏باشد. در پی این قیام، ملت ایران، وارد جنگی شد که براو تحمیل کردند.

بی‏‏شک، فرهنگ مهدویت تأثیراتی بر دفاع مقدس داشته است. در این مقاله، به برخی از این تأثیرها اشاره شده است، از جمله تبعیت از نایب امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف، افتخار سربازی برای امام عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف و ایجاد ارتباط معنوی با امام عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف که باعث شد حضور مردم در جبهه‏ها بیشتر گردد. در ادامه، به برخی از تأثیرات دفاع مقدس بر فرهنگ مهدویت اشاره شده است و در پایان، به برخی از صفات یاران امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف که شهدای ما در عمل این صفات را تفسیر کرده‏اند، اشاره شده است.

کلید واژه‏ها: فرهنگ مهدویت، دفاع مقدس، امام خمینی قدس سره، جنگ، شهدا، نایب امام زمان علیه السلام، ارتباط با امام زمان علیه السلام.

با نگاهی گذرا به انقلاب اسلامی ایران، می‏فهمیم که این انقلاب، حوادث تلخ و شیرین زیادی را پشت سر گذاشته است. هرکدام از این حوادث، جلوة خاصی به این انقلاب شکوهمند داده است. یکی از این حوادث حساس، جنگی ناجوانمرادنه بود که برضد این انقلاب آغاز شد، آحاد ملت ایران، برای دفاع از دین و تمامیت ارضی خود، وارد عمل شدند و مقطعی حساس و درعین حال بسیار درخشان در تاریخ این انقلاب عظیم به وجود آوردند که از این مقطع، به دوران «دفاع مقدس» یاد می‏شود.

هشت سال دفاع مقدس، دارای ابعاد و زوایای گوناگونی می‏باشد که با بررسی هر یک از این ابعاد، در می‏یابیم فرهنگ‏های ناب و ارزشمند دینی را در درون خود جای داده است. یکی از این فرهنگ‏های اصیل، فرهنگ مهدویت است که در دوران دفاع مقدس، جلوة خاصی یافت و درخشان‏تر از گذشته شد، دفاع مقدس در ترویج فرهنگ مهدویت، نقش بسزایی داشته است و فرهنگ مهدویت نیز در به وجود آمدن این دفاع سرشار از قداست، نقش مؤثری ایفا کرده است. در این نوشتار، کوشیده‏ایم به این سؤال پاسخ دهیم که تأثیر متقابل بین فرهنگ مهدویت و دفاع مقدس چه بوده است؟

با توجه به معنای فرهنگ که عبارت است از«دانش، ادب، علم و آثار علمی و ادبی یک قوم یا ملت(1)»، «مجموعة آداب و رسوم(2)»، می‏توان بیان کرد که فرهنگ مهدویت، به معنای مجموعه‏ای از دانش‏ها، آداب و علوم مربوط به حضرت بقیة‏الله عجل الله تعالی فرجه الشریف می‏باشد. به عبارتی دیگر، فرهنگ مهدویت، به مجموعه‏ای از نگرش‏ها و ارزش‏ها و هنجارهای مربوط به ظهور موعود از سلاله پاک پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله  اطلاق می‏شود(3).

طبق آیة شریف 105 سورة انبیاء(4) این فرهنگ قدمتی دیرینه دارد و همة ادیان الهی به ظهور یک منجی بشارت داده‏اند؛ ولی در دین اسلام، به واسطه تعالیم قرآن کریم و بیانات پیامبر اکرم و امامان معصوم علیهم السلام و همچنین مجاهدت علمی و فرهنگی علمای شیعه، ابعاد این فرهنگ، بیشتر آشکار شد.

تأثیر فرهنگ مهدویت بردفاع مقدس

با توجه به مفهوم انتظار که عبارت است از «چشم به راه بودن(5)» و این که منتظر واقعی، چشم به راه آمدن آینده‏ای روشن است، ـ آینده‏ای که در آن، تحولاتی عظیم در عرصه‏های مختلف جامعه ایجاد شود ـ می‏فهمیم که انتظار، با سرشت و فطرت تمام مردم سازگاری دارد.

میان تمام جوامع بشری، جامعه شیعی با دیدی عمیق‏تر به مسألة انتظار می‏نگرد و انتظار را آینده‏ای سرشار از خوبی‏ها و پاکی‏ها می‏داند که توسط فردی از نسل پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله  حاصل می‏شود، شخصیت عظیمی که زنده است و روزی تمام خوبی‏ها و تمام عدالت را در جهان حاکم می‏کند. این دید عمیق به مسالة انتظار را از کلمات معصومان علیهم السلام برداشت کرده است که فرموده‏اند: زمین را از قسط و عدل پر می‌کند همانطور که از ظلم و جور پرشده است.(6)

با دقت در روایات زیادی که دربارة فرهنگ مهدویت وجود دارد و حتی به تواتر رسیده است، می‏بینم دسته‏ای از آن روایات، به آماده کردن بستر این قیام جهانی اشاره دارد. طی این روایات، تمام انسان‏های منتظر دعوت شده‏اند که به اندازة سعی و توان خود بکوشند تا ظهور امام عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف نزدیک‏‏تر شود. امام صادق علیه السلام می‏فرماید:

هر یک از شما باید برای خروج قائم عجل الله تعالی فرجه الشریف )سلاحی( مهیا کند، هر چند یک تیر باشد. خدای تعالی هرگاه بداند کسی چنین نیتی دارد، امید آن است عمرش را طولانی کند، تا آن حضرت را درک کند.(7)

لذا هر شخص منتظر وظیفه دارد مقابل کج‏روی‏ها و ظلم‏ها و ستم‏ها مبارزه کند و جامعه را به سمت آینده‏ای روشن پیش ببرد و در این راه، از هیچ تلاشی‌ـ حتی دادن جان خود ـ دریغ نکند. به دلیل این نوع تفکر است که در تاریخ تشیع، نبردها و مبارزات زیادی به وجود آمده است که نشان دهنده زنده بودن فرهنگ تشیع است؛ لذا در مکتب تشیع، تن دادن به حکومت هر حاکمی اشتباه است. جان دی استپل می‏گوید: «از نظر تاریخی اسلام شیعه معتقد است که هر دولت غیرمذهبی، ذاتاً فاسد است(8)».

همچنین وعاظ السلاطین مورّخ معروف اهل تسنن می‏گوید:

به عقیده شیعه، هرحکومتی غاصب و ظالم است به هر شکل و در هر قالبی که باشد، مگر آن که امام معصوم یا نایب او، حکومت را در دست گیرد، به همین دلیل شیعه در تاریخ، به طور مداوم در یک جریان انقلابی مستمر به سر می‏برند، نه آرام می‏گرفتند و نه آن را رها می‏کردند(9).

یکی از مهم‏ترین مبارزات شیعی در سده‏های اخیر، جنگ دو کشور ایران و عراق می‏باشد که اگر دقیق ریشه‏یابی شود، برای تشکیل حاکمیت اسلام شیعی می‏باشد، تا زمینه را برای حکومت جهانی حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف فراهم کند. با نگاهی دقیق به جنگ تحمیلی می‏فهمیم که این جنگ را نگرشی همراهی می‏کرد که در پیروزی آن، بسیار مؤثر بود. آن نگرش، چیزی نبود جز نگرش انتظار و عجین شدن این جهاد عظیم با فرهنگ مهدویت؛ چون فرهنگ مهدویت با فرهنگ استکبار و زورگویی، کاملاً متضاد می‏باشد و به همین دلیل، یک شخص منتظر، مستکبر نیست؛ بلکه مستکبر ستیز است و هر جا ظلم و ستمی ببیند، مقابل آن، قد علم می‏کند؛ به همین دلیل است که رزمنده‏های ما با سلاح «یا مهدی» و «یا حسین» و... به صفوف دشمن حمله می‏کردند و با سردادن این شعارها و رجزها روحیه می‏گرفتند. سرلشکر حسن فیروزآبادی می‏گوید: «همه آن‏هایی که جبهه رفتند، تربیت شده انتظار مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف بودند؛ همان چیزی که باعث شد جوان ایرانی، جنگ‏‏جو باشد(10)».

فرهنگ مهدویت، در دفاع مقدس و شکل‏گیری آن، نقش‏های مؤثری داشته است که در ذیل به برخی از آ‏ن‏ها اشاره خواهد شد

1. پیروی از نایب امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف

این کلام ناب حضرت مهدی علیه السلام که می‏فرماید: «و اما در رویدادهایی که در آینده پیش می‏آید، به راویان حدیث ما رجوع کنید؛ زیرا آن‏‏ها حجت من بر شما هستند و من، حجت خدا بر ایشانم»(11)، وظیفه شخص منتظر را در عصر غیبت به خوبی روشن می‏کند؛ به همین دلیل، مردم شجاع ایران با تبعیت از نایب امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف در عصر خود، راهی جبهه‏های جنگ شدند؛ چون می‏دانستند امام خمینی رحمه الله علیه در جایگاه نایب عام امام عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف نگاهش را از خط سبز مهدویت گرفته است و از مصادیق بارز «رواة حدیثنا» می‏باشد؛ به همین دلیل دارای جاذبه‏ای معنوی بود و بسیجی‏ها پروانه‏وار، گرد شمع وجودش می‏چرخیدند و عاشق او بودند؛ چرا که عاشق امام زمانشان بودند و عشق به امام راحل را در راستای عشق به امام عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف می‏دانستند. آنان، معتقد بودند هر عشقی بدون عشق به امام زمان علیه‏السلام به کار آنان نمی‏آید و اگر امام راحل حرفی می‏زد و دستوری صادر می‏کرد، دوستدارنش به هر قیمتی که بود، خواستة آن بزرگوار را اطاعت می‏کردند؛ چون واقعاً درک کرده بودند که خواستة امام راحل در راستای خواسته امام عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف می‏باشد.

یکی از مهم‏ترین خواسته‏های امام امت رحمه الله علیه حفظ نظام و مبارزه و جهاد در راه اسلام و ارزش‏های اسلامی و مهدوی بود. این که امام رحمه الله علیه می‏فرمود: «امروز، جنگ بین اسلام و کفر است و برهمة مسلمین واجب است دفاع کنند(12)». و این که می‏فرمودند: «من به تمام جهانیان با قاطعیت اعلام می‏کنم که اگر جهانخواران بخواهند در مقابل دین ما بایستند، ما در مقابل همة دنیای آن‏ها خواهیم ایستاد و تا نابودی همة آن‏ها از پای نخواهیم نشست(13)». به خاطر حفظ اسلام بود. مردم نیز حضور در جبهه‏ها را از وظایف شرعی خود می‏دانستند.

یک پژوهش آماری در تعدادی از وصیت‏نامه‏های شهدا نشان می‏دهد که در هر وصیت‏نامه‏ای به طور میانگین، چهار بار به نام امام، ولایت و امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف و تبعیت محض از ولایت فقیه ذکر شده است(14).

این که شهید حاج محمد ابراهیم همت می‏فرماید: «پیام من فقط همین است: در زمان غیبت، اطاعت محض از ولایت فقیه داشته باشید(15)» نشان دهندة این مطلب است که رزمندگان ما با تمام وجود از ولی امر و نایب امام زمان خودشان تبعیت می‏کردند. چه بسیارند پیام‏ها و وصیت‏نامه‏هایی که نشان دهندة این مطلب مهم می‏باشند!

شهدای ما و یا رزمندگان ما در طول هشت سال دفاع مقدس، انتظار و اعتقاد به امام عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف را با پیروی از ولایت فقیه، در عمل و بسیار ملموس به ما نشان دادند. آنان، چون واقعاً اعتقاد داشتند که راهشان و هدفشان و مکتبشان اسلامی و مهدوی است، مشتاقانه وارد جبهه‏های جنگ می‏شدند.

2. ایجاد ارتباط معنوی

یکی دیگر از تأثیرات فرهنگ مهدویت بر دفاع مقدس، این نکته است که بسیاری از رزمند‏گان برای یافتن ارتباط معنوی و حتی دیدار و ملاقات با حضرت بقیة‏الله عجل الله تعالی فرجه الشریف در جبهه‏ها حاضر می‏شدند. بی‏شک در دوران هشت سال دفاع مقدس، افراد زیادی توانستند با حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف ارتباط معنوی خوبی برقرار کنند؛ چون محیط سرشار از معنویت جبهه‏ها این زمینه را برای آنان فراهم می‏نمود و آنان، با مناجات‏های شبانه با آن حضرت و فریاد‏های روزانة «یا مهدی ادرکنی» در هنگام نبرد، اعتقاد به فرهنگ مهدویت را در خود عمیق‏تر می‏کردند.

وصیت‏نامه‏ها، خاطرات و دست‏نوشته‏هایی که از دوران دفاع مقدس از آن عزیزان سفر کرده برجای مانده، دریایی است از فرهنگ مهدویت که ارتباط‏ها، و حتی ملاقات‏ها و زمزمه‏های دلتنگی زیادی در آن‏ها موج می‏زند. اگر در این آثار برجای مانده از آنان، دقت کنیم، به این نکته می‏رسیم که با توجه به حجم عظیم این قبیل خاطرات و آثار مکتوب، ارتباط و ملاقات با آن حضرت برای برخی از رزمندگان حاصل شده است

مقام معظم رهبری در این زمینه می‏فرماید:

خیلی از بزرگان ما در همین دوران غیبت آن عزیز و محبوب دل‏های عاشقان و مشتاقان را از نزدیک زیارت کرده‏اند؛ بسیاری، از نزدیک با او بیعت کرده‏اند، بسیاری از او سخن دلگرم‏کننده شنیده‏اند، بسیاری از او نوازش دیده‏اند و بسیاری دیگر بدون این که او را بشناسند، از او لطف و محبت دیده‏اند و او را نشناخته‏اند. در همین جبهه‏های جنگ تحمیلی، جوان‏هایی که در لحظه‏های حساس، احساس نورانیت و معنویت کرده‏اند، لطفی از غیب به سوی دل‏های خودشان حس و لمس کرده‏اند، نشناختند و نفهمیدند.... پیوند میان بسیجیان عزیز و حضرت ولی عصر مهدی موعود عجل الله تعالی فرجه الشریف عزیز یک پیوند ناگسستنی است(16).

3. افتخار سربازی امام عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف

یکی دیگر از تأثیرات فرهنگ مهدویت بر دفاع مقدس، این است که رزمنده‏ها خودشان را سرباز امام عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف می‏دانستند و معتقد بودند این مملکت، مملکت امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف و رهبر واقعی آنان، آن حضرت است. آنان پذیرفته بودند آن کسی که در جبهه‏ها فرماندهی می‏کند، خود حضرت می‏باشد و با این دید وارد جبهه‏ها می‏شدند؛ لذا نه تنها خسته نمی‏شدند، بلکه با تمام وجود در این راه گام برمی‏داشتند و سختی‏ها و مشکلات را با جان و دل می‏خریدند. امام خمینی رحمه الله علیه چقدر زیبا دربارة آن بزرگواران بیان فرموده است که:

همه شما چه ارتش چه ژاندارمری، چه سپاه پاسداران و داوطلبانی که برای دفاع از اسلام و دفاع از شرافت اسلامی خودشان به جبهه‏ها می‏روند؛ همة شما لشکرهای اسلامی هستید. همة شماها ارتش امام زمان هستید(17).

دست‏نوشته‏ها و وصیت‏نامه‏های شهدای ما، سرشار از مطالب ناب و ارزشمندی است که بزرگان ما همواره به خواندن این وصایا سفارش می‏کرده و می‏کنند. امام خمینی رحمه الله علیه در این باره می‏فرماید: «پنجاه سال عبادت کردید؛ قبول باشد. یک روز هم یکی از این وصیت‏نامه‏ها را بگیرید و مطالعه‏کنید(18)». گوشه‏ای از این وصیت‏نامه‏ها به این مطلب اختصاص دارد که اداره کننده این جنگ، امامان معصوم علیهم السلام به ویژه امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف می‏باشد؛ برای نمونه در بخشی از وصیت‏نامة شهید ناصر محمدخانی که در تابستان 1361ش به فیض شهادت رسیده، به این نکته چنین اشاره شده است: «ما هیچ نگرانی نداریم؛ چون فرمانده ما امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف است و در جلوی ما حرکت می‏کند(19)». او در ادامه از یک امداد غیبی خبر می‏دهد که امام عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف عنایتی به ایشان و همرزمانش کرده است و آن‏ها را از رفتن به یک میدان مین بازداشته است. دوران دفاع مقدس، سرشار از این حوادث و امدادهای غیبی است که در کتب مربوط به حماسه‏سازان جنگ به ثبت رسیده است.

اگر به حوادث جنگ تحمیلی ـ به ویژه روزهای اولیة جنگ ـ نگاهی دقیق بیفکنیم، به خوبی می‏فهمیم که این جبهه‏ها سرشار از الطاف امامان معصوم علیهم السلام؛ به ویژه امام عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف بوده است؛ چرا که طبق آمار و مستندات مراکز تحقیقاتی استراتژی جنگ، ملت ایران فقط با کشور عراق نمی‏جنگید و صدام از کشورهای زیادی کمک‏های انسانی و تسلیحاتی می‏گرفت؛ برای نمونه «کشور سودان، صدها تن از سربازان ارتش سودان را به عراق اعزام کرد، تا در جبهه‏های شرقی رودخانة میسیان در خط مقدم فعالیت کنند(20)». همچنین «افسران اسرائیلی برخی موانع دفاعی مانند "موانع فکه" و "مثلثی‏ها" را طراحی کردند(21)». بسیاری از کشورهای پیشرفته مانند «آلمان»، «فرانسه»، «امریکا»، «ایتالیا»، «سوئیس»... نیز علاوه بر کمک‏‏های مالی، با در اختیار قراردادن تسلیحات نظامی و اطلاعات جاسوسی و ماهواره‏ای به عراق، این کشور را روز به روز برضد ملت ایران که واقعاً از نظر نظامی محروم بود، مجهزتر می‏کردند.

با توجه به این نکات که تنها بخشی از آمارهای موجود در این باره است و با توجه به امکانات نظامی بسیار کم ایران و نداشتن یک نیروی منسجم و با تجربة نظامی، همچنین با توجه به تحریم اقتصادی کشور و ده‏ها دلیل دیگر، باز هم مردم شهادت‏طلب ابران با تکیه بر الطاف الهی به مبارزه ادامه دادند.

مقام معظم رهبری در این رابطه می‏فرماید:

ما غریبانه جنگیدیم. در دورة جنگ، ارتش ما غریب، سپاه ما غریب، بسیج ما غریب بود. کسانی که می‏خواستند حقیقتاً جانفشانی کنند، با غربت می‏جنگیدند. از چه جهت غریب؟ از این جهت که هیچ نقطة دنیا با ما موافق نبود... . همة کشورهای اروپای شرقی از عراق حمایت می‏کردند و به او سلاح و امکانات می‏دادند(22).

آری؛ تنها چیزی که با وجود دشمنان بسیار زیاد و امکانات بسیار کم، ملت ایران را شکست‏ناپذیر کرد، امیدواری آنان به پیروزی اسلام بر کفر بود. همین امیدواری آنان بود که عقیدة آن‏ها به راه و مکتبشان را روز به روز محکم‏تر می‏کرد. آنان با لمس کردن عنایات الهی و امدادهای غیبی و توجهات امام معصوم علیهم‏السلام باور داشتند که برحق هستند و دست دیگری هست که این جنگ را هدایت می‏کند و سنگر به سنگر پیروزی نصیب آن‏ها می‏نماید

رهبر معظم انقلاب در این باره می‏فرماید

در روز پانزدهم دی ماهِ سال 1359 من این احساس را واقعاً در خود وجدان کردم که صاحب این میدان، صاحب این بیابان‏ها، صاحب این صحنه پرشور و عظیم (اشاره به جبهه‏های جنگ) ولی عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف است و بی‏گمان امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف هم‏اکنون با جسم و حضور جسمی و بدنی‏اش، یا با توجهش، در میان این جنگاوران و جنگجویان است(23)

دلیل دیگر براین ادعا که چرخاننده اصلی جنگ الطاف الهی و عنایات امامان و به ویژه امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف بوده‏اند این نکته است که اگر به سن و سال فرماندهان جنگ در رده‏‏های مختلف توجه کنیم می‏فهمیم که گردانندگان به ظاهر دسته اول جنگ، بین بیست تا سی سال سن داشته‏اند؛ برای نمونه شهید خرازی در سن 27 سالگی، شهید علیرضا موحد دانش در سن 25 سالگی، شهید حاج محمد ابراهیم همت در سن 28 سالگی و شهید حسن باقری در سن 25 سالگی به شهادت رسیده‏اند. علاوه بر فرماندهان جنگ بیشتر کسانی که وارد میدان نبرد شدند، در سن کم و در بهار عمر خود بودند. خاطرات شهدای عزیز ما مملو است از داستان‏ها و خاطراتی که برخی از مشتاقان به خاطر سن کم و عشق به دفاع از دین خود، در شناسنامه‏هایشان دست می‏بردند، تا مشکل سنی خود را حل کنند. امثال حسین فهمیده و مسعود کمالی‏نیاهای سیزده ساله و بهنام محمدی‌ها در جای جای جبهه‏ها کم نبودند که جاذبة معنوی نایب امام عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف قلوب عاشق آنان را جذب کرد و راهی میدان‏های نبرد شدند. اگر کسی ادعا کند همه این‏ها به تنهایی توانستند جنگ را اداره کنند، اولین چیزی که این ادعا را رد می‏کند، سن کم رزمنده‏ها می‏باشد. طبق آمار، «15200 تن از شهدای دفاع مقدس، بین 14 تا 24 سال سن داشته‏اند».(24)

همین افراد با سنین کم خود، حماسه‏‏ها آفریدند؛ چون می‏دانستند این جنگ، بین اسلام و کفر است و سرانجام، اسلام است که پیروز می‏شود. آنان، عقیده داشتند، پرچم اسلام در آینده‏ای نه چندان دور به وسیلة امام عصر عجل الله تعالی فرجه الشریف بر کل عالم سایه می‏افکند و خودشان را سربازان امام زمان می‏دانستند و در این راه، تمام سعی و تلاش خود را به کار می‏بستند و از مصادیق بارز این آیة شریف شدند که: (إِنَّ الَّذِینَ قَالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقَامُوا تَتَنَزَّلُ عَلَیْهِمُ الْمَلَائِکَةُ أَلَّا تَخَافُوا وَلَا تَحْزَنُوا).(25)

تأثیر دفاع مقدس بر فرهنگ مهدویت

سال‏های نه چندان دور، تیرها و تیغ‏ها، توپ‏ها و تانک‏ها، تفنگ‏ها و قناسه‏ها، مین‏ها و نارنجک‏ها، سرنیزه‏ها و سیم‏خاردارها، حسینی‏ها و یزیدی‏ها، ابراهیم‏ها و نمرودها.... گرد هم جمع آمدند، تا از اروندها و شلمچه‏‏ها، از طلائیه‏ها و دهلاویه‏ها، از رملستان‏های فکه تا دشت عباس سرسبز، از کوه‏‏های پر برف غرب، تا دشت‏های بسیار گرم جنوب، «تپة الله‏اکبر»، «تپة المهدی» و «تپه‏های رملی فکه» و در وجب به وجب جبهه‏های جنوب و غرب کشور، یک بار دیگر سپاهیان اسلام، مقابل تمام کفر صف بکشد؛ شیرمردان سبز قامت، با تمام توان، پای در شط خون نهند و تاریخ را متحیر رزم خود نمایند؛ شقایق صفتانی که حماسه آفریدند و هشت سال دفاع را به یک فرهنگ مقدس تبدیل کردند، تا تشنگان حقیقت بتوانند به خوبی از این فرهنگ محمدی و علوی و مهدوی نهایت استفاده را ببرند. رهبر عزیزمان چقدر حکیمانه می‏فرماید:

می‏خواهم بگویم که این جنگ، یک گنج است. آیا خواهیم توانست این گنج را استخراج کنیم یا نه؟ این هنر ما است که بتوانیم استخراج کنیم. امام سجاد علیه السلام توانست همان چند ساعت گنج عاشورا را استخراج کند. امام باقر علیه السلام و ائمه بعد از ایشان، استخراج کردند و آن‏چنان این چشمة جوشان را جاری نمودند که هنوز هم جاری است و همیشه در زندگی مردم منشأ خیر بوده، همیشه درس داده و یاد داده که چه کار باید کرد. الآن هم همین‏طور است(26).

اگر ما با چشم گنج بودن به جنگ نگاه کنیم، همان‏طور که پیش‏تر بیان شد، یکی از فرهنگ‏های ناب که در درون این گنج نهفته است، فرهنگ مهدویت می‏باشد. این فرهنگ را از جنبه‏های مختلف می‏توانیم در درون این گنج بررسی کنیم. دفاع مقدس بر فرهنگ مهدویت، تأثیرات زیادی دارد که در ذیل، به چند نمونه از آن‏ها اشاره می‏کنیم:

معرفی فرهنگ مهدویت

چون فرهنگ انتظار، با منافع استکبار سازگاری ندارد، همة سعی و تلاش استکبار این است که با تبلیغات گستردة خود، مردم را سرگرم مادیات و جلوه‏های فریبندة دنیایی کند، تا دیگر به خودسازی و پیشرفت معنوی روی نیاورد. برای مبارزه با این فرهنگ، از شگردهای مختلفی استفاده می‏کند که یکی از آن‏‏ها، کم‏رنگ جلوه دادن انتظار و فرهنگ مهدویت است. دشمن، علاوه بر کم رنگ جلوه دادن این فرهنگ، پا را فراتر گذاشته و اصل این فرهنگ را انکار می‏کند. به قول رهبر معظم انقلاب:

قدرت‏های استکباری، خواهان غفلت و خواب‏آلود بودن و نیز عدم تحرک ملت‏‏ها هستند و چنین وضعیتی را بهشت خود می‏دانند؛ اما انتظار فرج، موجب می‏شود که انسان، به وضع موجود قانع نباشد و بخواهد به وضعیتی بهتر و برتر دست پیدا کند(27).

آنان در موقعیت‏های مختلف سعی کرده‏اند این فرهنگ را به فراموشی بسپارند؛ برای نمونه در بسیاری از دایرة‏المعارف‏های معروف دنیا که باید انصاف به خرج بدهند و حقایق را بنویسند، متأسفانه دربارة مساله مهدویت برعکس عمل شده و شدیداً آن را انکار کرده‏اند.

در دایرة‏المعارف بریتانیکا و دایرة‏المعارف دین و اخلاق مارگلی یوت و همچنین در موسوعة المورد فرهنگ مهدویت را فرهنگی ساختگی تلقی کرده‏‏اند. دلیل این امر نیز بسیار واضح است. دشمنان شیعه می‏دانند که مسأله مهدویت و اعتقاد به آن، به اهداف آن‏‏ها ضربه می‏زند و تا زمانی که مردم، به سلاح مهدوی مجهز هستند، دشمنان نمی‏توانند آن‏ها را در اختیار داشته باشند و برنامه‏های خود را بین آن‏ها پیاده کنند؛ ولی دفاع مقدس ما توانست به خوبی فرهنگ انتظار و مهدویت را به گوش جهانیان برساند و به آن‏ها بفهماند که از عوامل مهم پیروزی ملت ایران مقابل زورگویان عالم، روحیه انتظار و فرهنگ مهدویت است؛ چرا که روحیة انتظار، افراد یک جامعه را ظلم‏ستیز می‏کند. دلیل این مطلب، نتایج کنفرانس تل آویو است که در دسامبر سال 1948 م برگزار شد. و برابر مسألة مهدویت، واکنش نشان داد.(28) (همین مسأله باعث ساختن بازی‌های کامپیوتری مانند «یا مهدی» و نوشتن کتاب‌هایی مثل «Next war» می‌شود که در سطح وسیعی در اروپا و آمریکا پخش و منتشر شد).

زمینه‏سازان ظهور

یکی دیگر از تأثیرات دفاع مقدس بر فرهنگ مهدویت، فراهم کردن زمینة ظهور منجی عالم بشریت، بیش از گذشته می‏باشد.

اندیشه نجات از بی‏عدالتی و ظلم و جور که از ابتدای تشکیل جوامع بشری آغاز شده و توسط پیامبران بر آن تأکید شده است. توسط پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله  و امامان معصوم علیهم السلام بیش از گذشته روشن شد. حتی ویژگی‏های این منجی موعود، آشکارتر شد و مصداق خاصی یافت که همان فرزند امام حسن عسکری علیه السلام می‏باشد.

بخش زیادی از روایات در عرصة فرهنگ مهدویت، به نشانه‏های آمدن حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف اختصاص یافته است. یکی از این نشانه‏ها، ایجاد حکومت دینی و زمینه‏ساز از مشرق می‏باشد که قبل از حکومت جهانی حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف، افکار عمومی دنیا را برای تشکیل حکومت آن حضرت آماده کند و شاید این حکومت، همان حکومت پربرکت جمهوری اسلامی ایران باشد.

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله  می‏فرماید:

«مردمی از مشرق قیام می‏کنند و زمینه را برای حکومت مهدی فراهم می‏سازند»(29).

امام باقر علیه السلام می‏فرماید:

گویی می‏بینم مردمی در شرق قیام کرده، حق را طلب می‏کنند؛ ولی به آنان نمی‏دهند. دوباره حق را می‏طلبند و به آنان داده نمی‏شود. وقتی اوضاع را چنین دیدند، شمشیرهای خود را برشانه‏‏ها می‏‏گذارند. آن‏گاه حاضر می‏شوند که حق آنان را بدهند؛ اما آنان دیگر قبول نمی‏کنند، تا این که قیام می‏کنند )حکومت تشکیل می‏دهند( آن )حکومت( را جز به صاحب شما )امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف( تحویل نمی‏دهند. کشته‏های آن‏‏ها شهید به شمار می‏روند. آگاه باشید اگر من آن زمان را درک کنم، خود را برای صاحب این امر، نگاه می‏دارم(30).

با سیری گذرا در تاریخ، می‏بینیم پس از گذشت قرن‏ها از ظهور دین اسلام، متأسفانه این دین، به دست دشمنان افتاد و جهانیان این دینِ سرشار از پاکی را به نام اسلام اموی و وهابی شناختند؛ ولی ظهور انقلاب اسلامی ایران و دفاع مقدس که از اصلی‏ترین مقوّمات این انقلاب است، صدای اسلام محمدی را به گوش جهانیان رساند. ملت ایران، افتخار دارد که بر افکار عمومی چنین تأثیری گذاشته است. امام خمینی رحمه الله علیه در این‌باره می‏فرماید

چه کوته نظرند آن‏هایی که خیال می‏کنند چون ما در جبهه‏ها به آرمان نهایی نرسیده‏ایم، پس شهادت و رشادت و ایثار و از خودگذشتگی و صلابت بی‏فایده است! در حالی که صدای اسلام‏خواهی آفریقا از جنگ هشت سالة ما است؛ علاقه به اسلام‏شناسی مردم در کل جهان، از جنگ هشت سالة ما است(31).

حماسه‏‏سازان هشت سال دفاع مقدس، با اهدای خون خود، ریشه‏های انقلاب را محکم کردند و مقابل حوادث و بلاهای سخت، آن را حفظ کردند و با روحیة شهادت‏طلبی و ایثار و فداکاری خود، زمینه‏ساز ظهور حضرت بقیة‏الله عجل الله تعالی فرجه الشریف شدند.

شهادت، مرگی است آگاهانه که شخصی جان خود را در طبق اخلاص می‏گذارد و آن را فدای دین و مذهبش می‏کند. به نظر شهید مرتضی مطهری، «شهادت، دو رکن دارد: یکی این که در راه خدا و فی‏سبیل‏الله باشد؛ هدف مقدس باشد و انسان بخواهد جان خود را فدای هدف نماید. دیگر آن که آگاهانه صورت گرفته باشد»(32).

حال، جای این سؤال هست که آیا کسی بدون داشتن روحیة شهادت‏طلبی می‏تواند خود را منتظر واقعی بداند و ادعا کند که منتظر آمدن آن حضرت می‏باشد، در حالی که از بذل جان خود در ر

/ 0 نظر / 13 بازدید